• Choroba zwyrodnieniowa stawów

    Choroba zwyrodnieniowa stawów jest dolegliwością o nieznanej etiologii, może dotykać jednego lub większej liczby stawów.
    Choroba cechuje się postępującym niszczeniem chrząstki stawowej, co prowadzi do powstawania reaktywnej tkanki kostnej.
    Jest zwykle dzielona na postać pierwotną (czyli samoistną) oraz wtórną. W obrębie tej drugiej wyróżniana jest postać ograniczona oraz
    uogólniona

    Najczęstszymi miejscami zmian zwyrodnieniowych są: kręgosłup - odcinki lędźwiowy i szyjny, a następnie staw kolanowy, biodrowy oraz pozostałe stawy.

    Etiologia:

    Dokładna przyczyna choroby zwyrodnieniowej stawów jest ciągle nieznana: choroba stanowi serię zdarzeń patologicznych, których kulminacją jest niewydolność czynnościowa stawu. Niewydolność ta może być spowodowana nieprawidłowym zwiększeniem obciążenia prawidłowej chrząstki stawowej lub nieprawidłowością budowy, czyniącą chrząstkę niezdolną do wytrzymania normalnego obciążenia fizjologicznego. W obu przypadkach, po rozpoczęciu się procesu degeneracyjnego, mechanizmy patogenetyczne charakteryzujące ewolucję choroby są zbliżone.

    Patogeneza:


    Zdarzenia patogenetyczne prowadzące do zwyrodnienia stawów są częściowo niewyjaśnione. Jednak w ostatnich latach określono rolę chondrocytów w zapoczątkowaniu oraz rozwoju uszkodzenia chrząstki stawowej.
    Jak wiemy, chondrocyty wytwarzają substancję międzykomórkową składającą się z kolagenu oraz proteoglikanów. Pod wpływem różnych bodźców, komórki te syntetyzują włókna kolagenowe oraz proteoglikany, które są jakościowo i ilościowo nieprawidłowe. Zmiany te wpływają na właściwości mechaniczne samej chrząstki stawowej, co prowadzi do nieprawidłowego rozkładu jej obciążenia oraz wystawia
    chondrocyty na dodatkowe mikrourazy.
    Uwalnianie produktów substancji międzykomórkowej do szpary stawowej powoduje podrażnienie błony maziowej z uwalnianiem mediatorów stanu zapalnego. Zapalenie błony maziowej występujące w najwcześniejszych etapach choroby stanowi odpowiedź miejscową, która nigdy nie przybiera cech łuszczki reumatoidalnego zapalenia stawów.

    Anatomia patologiczna:

    CHRZĄSTKA STAWOWA

    - zmieniona agregacja włókien kolagenowych
    - włókienkowanie
    - zwyrodnienie azbestowe
    - owrzodzenie
    - nieobecność łuszczki

    BŁONA MAZIOWA

    - rozplem
    - włóknienie i zanik
    - przekrwienie i naciek zapalny
    - ziarniniak wokół ciała obcego
    - tworzenie się pseudogrudek limfatycznych

    PŁYN MAZIOWY

    - zmienny wzrost liczby komórek z dominacją
    - monocytów
    - zmienny spadek lepkości
    - ewentualnie obecność mikrokryształów

    KOŚĆ PODCHRZĄSTKOWA

    - mikrozłamania
    - stwardnienie, osteofitoza
    - tworzenie się geod
    - eburnacja
    - zniekształcenie


    Tekst alternatywny































    Cechy zmian zwyrodnieniowych szkieletu obwodowego:

    Zmiany zwyrodnieniowe obejmujące szkielet obwodowy charakteryzują się pewnymi cechami właściwymi dla danego stawu, oraz innymi, które są wspólne dla wszystkich zajętych stawów.
    Cechy ogólne obejmują szereg objawów związanych ze zmianami zwyrodnieniowymi chrząstki (zwężenie szpary stawowej) oraz warstwy podchrząstkowej (sklerotyzacja, powstawanie geod i osteofitów).

    Epidemiologia:

    Choroba objawia się zazwyczaj w 4-7 dekadzie życia, jednakże jedna z postaci może wystąpić już po dwudziestym roku życia.
    Szacuje się, że w Polsce dotkniętych jest nią 8 milionów osób. Przeważającą część chorych stanowią kobiety. Częściej występuje również u osób pracujących fizycznie.

    Diagnostyka:

    Wywiad
    Badania Fizykalne
    Badania obrazowe

    Objawy kliniczne:
    - ból po wysiłku
    • często manifestowany jako ból kręgosłupa lub kolana
    • stopniowo przekształca się w ból spoczynkowy
    • stopniowo przekształca się w ból stały

    - tkliwość uciskowa- trigger points
    - wzmożone napięcie mięśniowe
    - wzmożone ucieplenie skóry nad stawem
    - zmniejszenie rotacji wew. i odwodzenia
    - zmiana sylwetki chodu- palce na zewnątrz
    - pozycja przeciwbólowa
    - przykurcz stawu biodrowego i kolanowego
    - zmiana kąta przodopochylenia miednicy
    - ograniczenie przeprostu,odwiedzienia, zgięcia i prostowania
    - skrócenie kończyny
    - zaniki mięśniowe uda i pośladków
    - chód utykający lub kaczkowaty
    - zmiany w badaniach laboratoryjnych ( OB, CRP)

    Diagnostyka obrazowa:

    Zawsze porównawczo w zmianach zwyrodnieniowych należy wykonać badanie w projekcji AP. Zdjęcie jest miarodajne gdy szpara stawowa jest <50%.

    Cechy radiologiczne coxartrozy:

    - zagęszczenie podchrzęstnej warstwy kości
    - zwężenie szpary stawowej ( asymetryczne)
    - torbiele- geody kostne w warstwie podchrzęstnej
    - odczyny proliferacyjne- osteofity
    - zniszczenia brzeżne- ubytki powierzchni stawowej

    Oceniamy też: kąt szyjkowo-trzonowy, głębokość panewki, grubość panewki.

    Specjalne postaci coxoartrozy:

    - choroba Otto-Chrobaka,
    - coxoartroza dysplastyczna,
    - marwica głowy kości udowej.

    Stopnie zaawansowania choroby zwyrodnieniowej:

    I Sklerotyzacja stropu, szerokość szpary stawowej achowana.
    II Zwężenie szpary stawowej = geody kostne.
    III Znaczne zwężenie szpary, osteofity.
    IV Nadżerki powierzchni stawowej.


    Tekst alternatywny

    Proces zwyrodnieniowy prowadzi do postępującego zniszczenia chrząstki z następczym zwężeniem szpary stawowej. Objaw ten pojawia się późno w przebiegu choroby, a raczej jest wykrywalny radiologicznie jedynie wówczas, gdy zniszczenie chrząstki jest rozległe i postępuje z odsłonięciem kości podchrząstkowej

    Symetryczne zwężenie obejmujące cały staw jest bardziej charakterystyczne dla postaci zapalnej zapalenia stawów, a cechy te odgrywają istotną rolę w różnicowaniu obu tych form.



    Sklerotyzacja jest reakcją warstwy podchrząstkowej kości odsłoniętej wskutek zniszczenia chrząstki i w rezultacie wystawionej na nieprawidłowe tarcie i zużycie

    Tekst alternatywny
























    Geody:

    Geody, znane także jako pseudotorbiele przystawowe, występujące radiologicznie jako obrysowane obszary osteolityczne o różnej wielkości (2-20 mm) z dobrze obrysowanymi granicami. W niektórych przypadkach można wykazać połączenie pomiędzy geodą a przestrzenią stawową, zwłaszcza przy wykonywaniu artrografii

    Osteofity:

    Tekst alternatywnyOsteofity stanowią najbardziej typowy objaw choroby zwyrodnieniowej stawów i mogą być łatwo rozpoznane tradycyjnymi metodami radiologicznymi. Spowodowane przeważnie przez kostnienie wewnątrzchrzęstne, osteofity mają wygląd wypukłości kostnej, klasyfikowane są w następujący sposób:

    - Osteofity brzeżne powstają na granicy pomiędzy chrząstką stawową a błoną maziową. Ich wygląd jest różny (cienkie, długie,nieregularne)

    - Osteofity centralne (wewnątrzstawowe) powstają w środkowej części powierzchni stawowej, gdzie muszą być różnicowane z myszkami wewnątrzstawowymi (zwłaszcza w stawie kolanowym i biodrowym).

    Tekst alternatywny


    Osteofity okostnowe można obserwować wzdłuż przyśrodkowej strony szyjki kości udowej. Są one często określane jako osteofity "wzmacniające" lub "podpierające" .

    - Osteofity torebkowe powstają blisko miejsca przyczepu struktur torebki stawowej i więzadeł. Typowymi przykładami są guzki Boucharda i Heberdena, powstające w stawach międzypaliczkowych dłoni.