• Elektrodiagnostyka

    Tekst alternatywnyPrąd galwaniczny oraz prądy impulsowe o kształcie prostokątnym i trójkątnym poza działaniem terapeutycznym mają zastosowanie również w diagnostyce. Wykorzystuje się je do badania pobudliwości nerwowo-mięśniowej, a także przy ustalaniu parametrów do elektrostymulacji.
    Elektrodiagnostyka stosuje się przy badaniu mięśni porażonych wiotko i będących w zaniku wynikającym z unieruchomienia, nie wykonuje się jej nigdy na mięśniach spastycznych.
    Istnieją dwie metody badania: ilościowa i jakościowa.

    Metoda jakościowa

    Obecnie rzadko stosowana. Polega na obserwacji siły i rodzajów skurczów mięśni podczas drażnienia ich prądem galwanicznym przerywanym lub neofaradycznym. Jej wadą jest to, że jest mało precyzyjna i nie dostarcza pełnych danych do elektrostymlacji.

    Metody ilościowe

    Opierają się na liczbowym określeniu zmian pobudliwości układu nerwowo-mięśniowego, dzięki czemu dają bardzo dokładne parametry do elektrostymulacji. Zalicza się tutaj:
    · chronaksymetrię,
    · krzywą i/t
    · współczynnik akomodacji oraz iloraz akomodacji.

    Chronaksymetria

    W metodzie tej oznacza się czas chronaksji czyli najkrótszy czas impulsu, jaki jest potrzebny do wywołania progowego skurczu mięśnia przy natężeniu prądu równym podwójnej reobazie.
    Reobaza to najmniejsze natężenie prądu potrzebne do wywołania progowego skurczu mięśnia, przy czasie impulsu równym 1000 ms.
    Elektrody do badania układa się zgodnie z zasadami elektrostymulacji jednobiegunowej, impulsy mają kształt prostokątny.
    Badanie należy rozpocząć od wyznaczenia reobazy danego mięśnia, czyli przy wykorzystaniu metody jednobiegunowej oraz impulsów prostokątnych o czasie 1000 ms, stopniowo zwiększając natężenie prądu, uzyskać progowy skurcz mięśnia. Wartość natężenia przy którym nastąpił skurcz równa jest wartości reobazy. Następnie należy ustawić natężenie prądu równe podwójnej reobazie, czas impulsu 0,1 ms i stopniowo go wydłużając określić najkrótszy czas, jaki jest potrzebny do wywołania skurczu.
    Dla zdrowych mięśni czas chronaksji wynosi ok. 1 ms, im większa wartość chronaksji tym pobudliwość mięśnia mniejsza.

    Współczynnik akomodacji

    Współczynnik ten określa stopień przystosowania się układu nerwowo-mięśniowego do impulsów prostokątnych i trójkątnych.
    Elektrody do badania układa się zgodnie z zasadami stymulacji jednobiegunowej, można jednak wykorzystać również metodę dwubiegunową. Następnie należy wyznaczyć wartość reobazy (tak jak przy wyznaczaniu chronaksji) dla impulsów prostokątnych i trójkątnych i uzyskane wyniki podstawić do wzoru:

    Współczynnik akomodacji = wartość reobazy dla impulsów trójkątnych/wartość reobazy dla impulsów prostokątnych

    Wyniki:

    1 – całkowity odczyn zwyrodnienia
    1,1 – 1,5 – bardzo silny odczyn zwyrodnienia
    1,5 – 2 – silny odczyn zwyrodnienia
    2 – 2,5 – znaczny odczyn zwyrodnienia
    2,5 – 3 – częściowy odczyn zwyrodnienia
    3 – 6 stan prawidłowy
    >6 - zwiększona pobudliwość

    Iloraz akomodacji

    Iloraz akomodacji jest modyfikacją współczynnika akomodacji. Różnica polega na tym, że wartość reobazy wyznacza się dla czasu impulsu 500 ms. Metoda ta ma zastosowanie zwłaszcza w przypadku badania mięśni nieznacznie odnerwionych oraz okolic wrażliwych.

    Wyniki:

    1 – całkowita utrata zdolności akomodacji
    1,1 – 1,5 – zmniejszona zdolność do akomodacji
    1,5 – 2,5 – stan prawidłowy
    >3 – zwiększona pobudliwość

    Krzywa zależności natężenia i czasu

    Krzywa I/T jest graficzną ilustracją zależności pomiędzy natężeniem prądu a czasem trwania impulsu, występującą w czasie pobudzania prądem układu nerwowo-mięśniowego.
    Badając duże mięśnie lub mięśnie znacznie odnerwione elektrody do badania układa się zgodnie z zasadami elektrostymulacji dwubiegunowej, przy małych, nieznacznie odnerwionych mięśniach stosuje się metodykę elektrostymulacji jednobiegunowej. Standardowo wykorzystuje się impulsy prostokątne, przy znacznie zaburzonym przewodnictwie nerwowo-mięśniowym można zastosować również impulsy trójkątne. Należy jednak pamiętać, że mięśnie zdrowe i nieznacznie odnerwione odbierają impulsy trójkątne jako bardzo nieprzyjemne.
    Pierwszym etapem badania jest wyznaczenie reobazy, czyli wartości natężenia koniecznej do wywołania skurczu przy długości impulsu 1000 ms. Następnie skracając czas impulsu określa się wartości natężenia potrzebne do wywołania skurczu przy wybranych czasach impulsu, krótszych niż 1000 ms. Dane nanosi się na układ współrzędnych, gdzie na osi X zaznacza się czas, np.: 0,1 ms, 1 ms, 10 ms, 100 ms, 500 ms, 1000 ms, na osi Y natomiast natężenie potrzebne do wywołania skurczu przy danym czasie. Po połączeniu punktów uzyskuje się krzywą i/t.
    Na ten sam wykres współrzędnych można nanieść również dane uzyskane przy użyciu impulsów trójkątnych.
    Przy zdrowych mięśniach krzywa wykreślona przy użyciu impulsów prostokątnych przebiega w pobliżu osi Y, im bardziej oddala się w prawą stronę tym bardziej zaburzone jest przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.
    Jeśli na ten sam wykres naniesiemy krzywe uzyskane z impulsów prostokątnych i trójkątnych, dla zdrowych mięśni krzywa dla impulsów trójkątnych przebiega znacznie wyżej od krzywej dla impulsów prostokątnych, dla mięśni odnerwionych obie krzywe biegną w pobliżu.


    Tekst alternatywny

    Krzywa i/t dla mięśni zdrowych.


    Tekst alternatywny

    Krzywa i/t dla mięśni odnerwionych.